Adak Kurbanı Nedir? Ne Zaman Kesilir?

İnsanın Allah’a yakınlaşma arzusu ile kendi isteğiyle üstlendiği sorumlulukları bir araya getiren adak kurbanı ibadetini doğru anlayabilmek için, öncelikle bu kavramı oluşturan kök kelimelerin anlam dünyasına bakmak gerekir.

Adak (Nezir) Nedir?

Sözlükte "nezir" (النذر); kişinin kendini bir şeyle yükümlü kılması, kendisine borç (vâcip) kılması ve vaad etmesi anlamına gelir. Kök anlamında aynı zamanda sakındırma, uyarma ve farkındalık oluşturma mânası da taşır.

Dini/Fıkhi anlamıyla adak: Bir kimsenin, dinen aslen yükümlü (mükellef) olmadığı halde; farz veya vacip türünden bir ibadeti (namaz, oruç, kurban vb.) yapacağına dair Allah’a söz vermesidir. Kişi adakta bulunduğunda, kendi iradesiyle kendisi üzerine yeni bir dini borç yüklemiş olur.

Kurban Nedir?

Sözlükte "kurban"; maddî ve mânevî her türlü yakınlığı, Allah'a yakınlaşmayı ve dostluğu ifade eden kapsayıcı bir anlam yelpazesine sahiptir.

Dini/Fıkhi anlamıyla kurban: Rabbine yakınlaşmak, O'nun rızasını kazanmak ve ibadet amacıyla belirli bir vakitte, fıkhen uygun görülen belirli cinsten hayvanları (koyun, keçi, sığır, manda, deve) usulüne uygun şekilde kesmeyi ve bu amaca vesile olan hayvanı ifade eder.

 Adak Kurbanı Nedir?

Bu iki kavram bir araya geldiğinde Adak kurbanı ortaya çıkar:

·       Tanımı ve Mahiyeti: Kişinin, esasen kesmekle mükellef olmadığı halde, Allah’a yakınlaşmak veya dile getirdiği bir şartın/dileğin gerçekleşmesi durumunda bir hayvanı kurban edeceğine dair Allah'a söz vermesidir (nezretmesidir).

·       Hükmü: Adak adandığı an veya adanan şart (bir işin hallolması, bir hastalığın iyileşmesi vb.) gerçekleştiği an, o kurbanı kesmek kişi üzerine vâcip (borç) haline gelir.

·       Ayırt Edici Fıkhi Özelliği: Adak kurbanı, normal kurban ibadetinden etinin tüketimi bakımından ayrılır. Adak kurbanının etinden adak sahibi, eşi, çocukları, torunları, anne-babası, dede-nineleri (usûl ve fürûu) yiyemez. Kurban etinin tamamının fakirlere, ihtiyaç sahiplerine ve yoksullara dağıtılması esastır.

Adak Kurbanı ile İlgili Ayet ve Hadisler

Ayet-i Kerimeler

• Hac Suresi, 29. Ayet: "...Ayrıca adaklarını yerine getirsinler ve Beyt-i Atîk’i (Kâbe’yi) tavaf etsinler."
• İnsan (Dehr) Suresi, 7. Ayet: "O kullar adaklarını yerine getirirler ve kötülüğü her tarafı kuşatmış olan bir günden korkarlar."
• Bakara Suresi, 270. Ayet: "Her ne nafaka harcar veya her ne adak adarsanız, şüphesiz Allah onu bilir..."

Hadis-i Şerifler

• Buhârî, Eymân ve Nüzûr, 28: Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim Allah'a itaat etmeyi adadıysa, O'na itaat etsin (adağını yerine getirsin)..."



Hangi Hayvanlar Adak Kurbanı Olabilir?

Hayvanın cinsi koyun, keçi, dana, inek, boğa veya deve olmalıdır. Koyun ve keçi en az 1 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Dana, inek, boğa ise en az 2 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir. Devenin ise en az 5 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir.

Usülüne Uygun Adak Kurbanı Nasıl Kesilmelidir?

Usulüne uygun bir adak kurbanının kesilebilmesi için hem kurbanın niteliklerine hem de kesim esnasındaki İslami ve insani usullere dikkat edilmesi gerekir. İşte adım adım adak kurbanı kesim usulü:

• Hayvanın Şartları: Kurban edilecek hayvanın sağlığının yerinde, organlarının tam ve fıkhen aranan yaş sınırlarını doldurmuş olması şarttır (Koyun ve keçi 1, sığır cinsi 2, deve 5 yaşını doldurmuş olmalıdır). Zayıf, hasta, kör veya topal hayvanlar adak kurbanı olamaz.
• İslami Usullere Uygun Kesim: Kesim işlemi keskin bir bıçakla, hayvanın boynundaki şah damarları, nefis ve yemek boruları kesilerek gerçekleştirilir. Hayvana eziyet edilmemesine ve kesimin hızlı bir şekilde yapılmasına özen gösterilir.
• Besmele Çekilmesi: Kesim sırasında "Bismillahi Allahuekber" denilmesi gerekir.

Adak Kurbanı Kestiren Kişi Etinden Yiyebilir mi?

Adak kurbanının en ayırt edici fıkhi kuralı etinin tüketimidir. Adak sahibinin kendisi, eşi, usulü (anne, baba, dedeler, nineler) ve fürûu (çocukları, torunları) bu etten kesinlikle yiyemez. Yani kısaca kestiren kişinin kendisi dahil üst soyundan ve alt soyundan kimse bu eti yiyemez. Eğer yerlerse, yedikleri etin rayiç bedelini fakirlere sadaka vermeleri gerekir. Etin tamamının yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması esastır.

Adak Kurbanı Ne Zaman Kesilmelidir?

Bir şarta bağlı olarak kurban kesmeyi adayan kişi şartın gerçekleşmesi halinde adağını ilk fırsatta yerine getirmelidir. Şarta bağlı olmayan adaklar ise herhangi bir vakitte yerine getirilebilir. Ancak uygun olanı, ilk fırsatta yerine getirilmesidir.

Eğer udhiye yani kurban bayramı günlerinde kesilmesi gereken kurban adanmışsa bunun kurban bayramı günerinde; hedy yani harem bölgesinde kesilecek bir kurban adanmışsa bunun da harem bölgesinde kesilmesi gerekir. Bunların dışındaki adak kurbanlarının herhangi bir yer ve zamanda kesilmesi caizdir. Dolayısıyla adak kurbanlarının mutlaka kurban bayramı günlerinde kesilmesi şart değildir. 

Adak kurbanı ibadetinizi yerine getirirken, pay pay büyüyen bir iyilik hareketine ortak olabilirsiniz. Saker Derneği olarak on yıllık deneyimimizle, kurbanlarınızı Afrika'da kesiyor oradaki ihtiyaç sahibi ailelere ulaştırıyoruz. Hem adağınızı yerine getirebilir hem de Afrika'da bir ailenin sofrasına katkı sağlayabilirsiniz.

Bağış yapmak için buraya tıklayabilirsiniz.